Hesaplama
Nafaka hesaplama aracı ne işe yarar?
Boşanma sürecinde ya da boşanmanın ardından en çok merak edilen konulardan biri, ödenecek veya alınacak nafakanın miktarıdır. Türk hukukunda nafaka için kanunda yazılı bir yüzde ya da sabit bir formül bulunmaz. Bu araç, uygulamada sıkça karşılaşılan bir aralığı göstererek size kabaca bir başlangıç noktası sunar.
Yasal dayanak
Dava süresince hükmedilen tedbir nafakasının dayanağı Türk Medeni Kanunu'nun 169. maddesidir. Boşanmayla birlikte yoksulluğa düşecek eş için yoksulluk nafakası 175. maddede, ortak çocuğun bakım ve eğitim giderleri için ödenen iştirak nafakası ise 182. maddede düzenlenir. Kanun, nafakanın tarafların mali gücü ve ihtiyaçları göz önünde tutularak belirleneceğini öngörür; miktarı her dosyanın kendi koşullarına göre hâkim takdir eder.
Aracımız nasıl hesaplıyor?
Araç, nafaka ödeyecek tarafın aylık net gelirinin yüzde 15'i ile yüzde 25'i arasında bir aralık hesaplar ve bunu nafaka talep edilen kişi sayısına böler:
- Alt sınır = net gelir × 0,15 ÷ kişi sayısı
- Üst sınır = net gelir × 0,25 ÷ kişi sayısı
Bu oranlar kanuni bir kural değildir; yalnızca kaba bir fikir vermek amacıyla seçilmiştir.
Örnek hesaplama
Aylık net geliri 45.000 TL olan bir ebeveynden bir çocuk için iştirak nafakası istendiğini varsayalım. Araç bu durumda 6.750 TL ile 11.250 TL arasında bir aralık gösterir. Aynı gelirle iki çocuk için hesap yapıldığında aralık kişi başı 3.375 TL ile 5.625 TL olur.
Nafaka ne zaman sona erer?
Yoksulluk nafakası, nafaka alan tarafın yeniden evlenmesi ya da taraflardan birinin ölümüyle kendiliğinden sona erer. Nafaka alanın evlenmeden fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürmesi halinde ise nafaka mahkeme kararıyla kaldırılabilir. İştirak nafakası kural olarak çocuğun ergin olmasına kadar sürer.
Hâkimin dikkate aldığı ama araca dahil olmayan unsurlar
- Nafaka alacak tarafın kendi geliri, mal varlığı ve çalışma imkânı,
- Çocuğun yaşı, eğitim, sağlık ve özel bakım ihtiyaçları,
- Tarafların sosyal ve ekonomik durumu, evlilik süresince alışılmış yaşam düzeyi,
- Yoksulluk nafakasında, nafaka isteyen tarafın kusurunun daha ağır olup olmadığı,
- Nafaka yükümlüsünün başka kişilere karşı bakım yükümlülükleri.
Nafaka, sonradan değişen koşullara göre artırılabilir, azaltılabilir veya kaldırılabilir; ödenmeyen nafaka için icra takibi yapılabilir. Konuyla ilgili daha fazla bilgi için boşanma ve aile hukuku sayfamıza göz atabilirsiniz.
Nafaka ödenmezse ne yapılabilir?
Mahkeme kararıyla hükmedilen nafaka ödenmediğinde alacaklı, ilamlı icra takibi başlatarak alacağını talep edebilir; nafaka alacakları maaş ve diğer gelirler üzerinde haciz bakımından öncelikli konumdadır. Ayrıca İcra ve İflas Kanunu, nafaka borcunu ödemeyen borçlu hakkında şikâyet üzerine tazyik hapsi öngörür; bu yaptırım, nafaka kararının fiilen uygulanmasını güvence altına almayı amaçlar.
Anlaşmalı boşanmada nafaka
Anlaşmalı boşanmada taraflar nafakanın türünü, miktarını ve varsa artış ölçütünü protokolde serbestçe belirleyebilir. Hâkim, özellikle çocuklara ilişkin düzenlemeleri çocuğun yararı yönünden denetler ve gerekirse değişiklik yapılmasını isteyebilir. Protokolde nafaka tutarının açık ve ölçülebilir biçimde yazılması, ileride çıkabilecek yorum uyuşmazlıklarını önemli ölçüde azaltır.
Nafaka artış ölçütü neden önemlidir?
Enflasyonun yüksek seyrettiği dönemlerde, nafakada bir artış ölçütü belirlenmemişse ödenen tutar kısa sürede değerini kaybedebilir. Uygulamada sıklıkla Üretici Fiyat Endeksi veya Tüketici Fiyat Endeksi'ndeki yıllık değişim oranı esas alınır; taraflar farklı bir ölçüt üzerinde de anlaşabilir. Artış ölçütünün protokolde veya dava dilekçesinde açıkça talep edilmesi, ileride ayrıca bir artırım davası açılması ihtiyacını azaltır.