Hesaplama
İnfaz hesaplama aracı ne gösterir?
Bir hapis cezası kesinleştiğinde hükümlü ve yakınlarının ilk sorusu genellikle cezanın ne kadarının cezaevinde geçirileceğidir. Türk hukukunda hükmedilen cezanın tamamı çoğu zaman kurumda çektirilmez; koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik gibi kurumlar devreye girer. Bu araç, hükmedilen süre ve seçtiğiniz infaz oranı üzerinden kabaca bir tablo çizer.
Yasal dayanak
Cezaların nasıl infaz edileceği 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'da düzenlenir. Koşullu salıverilme için cezanın belirli bir oranının iyi halle çekilmesi gerekir; bu oran suçun türüne, işlendiği tarihe ve tekerrür durumuna göre değişir. Denetimli serbestlik ise koşullu salıverilmeye belirli bir süre kala, cezanın geri kalanının toplum içinde ve denetim altında geçirilmesine imkân tanır.
Aracımız nasıl hesaplıyor?
- Toplam gün = yıl × 365 + ay × 30 + gün
- İnfaz süresi = toplam gün × seçilen oran (1/2, 2/3 veya 3/4)
- Denetimli serbestlik = infaz süresi ile 365 günden küçük olanı
- Kurumda geçirilecek süre = infaz süresi − denetimli serbestlik süresi
Örnek hesaplama
Beş yıl hapis cezası alan ve infaz oranı 1/2 olan bir kişi için toplam süre 1.825 gün, infaz süresi yaklaşık 913 gün olarak bulunur. Araç bunun 365 gününü denetimli serbestlik kapsamında, kalan yaklaşık 548 gününü ise kurumda geçirilecek süre olarak gösterir. Aynı ceza için oran 2/3 seçildiğinde infaz süresi yaklaşık 1.217 gün olur.
Aracı kullanırken nelere dikkat etmelisiniz?
Seçeceğiniz infaz oranı, suçun türüne ve suç tarihinde yürürlükte olan kurallara göre değişir. Hangi oranın uygulanacağını bilmiyorsanız araçtaki seçenekleri ayrı ayrı deneyerek olası aralığı görebilirsiniz. Hükümde birden fazla ceza varsa her birinin oranı farklı olabileceğinden, toplam süreyi tek bir oranla hesaplamak yanıltıcı sonuç verebilir.
Bu tahmin neden basitleştirilmiştir?
- Bazı suç tiplerinde, örneğin terör suçları, örgütlü suçlar ve cinsel suçlarda farklı oranlar uygulanır ya da denetimli serbestlikten yararlanılamaz.
- Tekerrür, birden fazla cezanın toplanması ve disiplin cezaları süreleri değiştirir.
- Gözaltında ve tutuklulukta geçen süreler cezadan mahsup edilir; araç bunu hesaba katmaz.
- Açık cezaevine ayrılma, küçük çocuğu bulunan kadın hükümlüler, yaşlı veya ağır hasta hükümlüler için özel kurallar bulunur.
Kesin infaz hesabı, kesinleşmiş ilam üzerinden Cumhuriyet başsavcılığı infaz bürosunca yapılır. Sürecin diğer aşamalarıyla ilgili bilgiyi ceza hukuku sayfamızda bulabilirsiniz.
Denetimli serbestlik süresinde neler değişir?
Denetimli serbestlik tedbiriyle salıverilen hükümlü, kalan süreyi cezaevi dışında ancak belirli yükümlülüklere uyarak geçirir. İnfaz hâkimliğince belirlenen bu yükümlülükler arasında belirli aralıklarla denetimli serbestlik müdürlüğüne bildirimde bulunma, bir işte çalışma veya eğitime devam etme gibi şartlar yer alabilir. Yükümlülüklere uyulmaması, hükümlünün yeniden cezaevine alınmasına yol açabilir.
Adli para cezasına çevirme ve erteleme ile karışmamalı
İnfaz hesaplama aracı yalnızca hapis cezasının infaz sürecini gösterir; kısa süreli hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi veya cezanın ertelenmesi farklı kurumlardır ve ayrı şartlara tabidir. Bu seçeneklerin uygulanıp uygulanmayacağı, hükmün içeriğine ve hükümlünün geçmişine göre ayrıca değerlendirilir; araç bu olasılıkları hesaba katmaz.
İnfaz sürecinde avukatın rolü
Koşullu salıverilme tarihinin doğru hesaplanması, denetimli serbestlik şartlarının takibi ve infaz sırasında ortaya çıkabilecek hak ihlallerine karşı infaz hâkimliğine başvuru gibi işlemler teknik bilgi gerektirir. İnfaz bürosunca hesaplanan sürede bir hata olduğu düşünülüyorsa, bu durum infaz hâkimliği önünde itiraz yoluyla ileri sürülebilir. Sürecin düzenli takibi, hükümlünün hak kaybına uğramamasını sağlar.